In UV trên gỗ có bền không? 6 bước từ chuẩn bị đến hoàn thiện

In UV trên gỗ là gì?

In UV trên gỗ là công nghệ in phun mực UV trực tiếp lên bề mặt gỗ, sau đó dùng tia cực tím làm đóng rắn tức thì. Khác với sơn dung môi truyền thống cần chờ khô 5-15 phút, mực UV đóng rắn hoàn toàn trong 2-3 giây. (Nếu bạn mới tìm hiểu, có thể đọc thêm về in UV là gì.)

Công nghệ này có hai ứng dụng chính. Thứ nhất là in đồ họa trang trí bằng máy in UV flatbed với độ phân giải 720-1440 DPI, phù hợp tạo hoa văn và hình ảnh chi tiết cao. Thứ hai là sơn phủ UV bảo vệ bề mặt bằng dây chuyền tự động với đèn LED-UV, giúp tăng độ bền và chống trầy xước.

Hệ thống in UV gồm ba thành phần chính: mực UV hoặc sơn UV, đèn UV/LED-UV để đóng rắn, và máy in hoặc dây chuyền phủ. In UV đang chuyển từ phân khúc cao cấp sang sản xuất đại trà nhờ khả năng in số hóa linh hoạt trên lô nhỏ, nhiều mẫu khác nhau.

In UV trên gỗ có những ưu điểm gì?

Thứ nhất, tốc độ sản xuất nhanh. Mực UV đóng rắn tức thì trong 2-3 giây dưới đèn UV, không cần chờ khô tự nhiên. Nhờ vậy, năng suất dây chuyền tăng 15-25% so với phương pháp sơn dung môi truyền thống.

Thứ hai, tiết kiệm năng lượng đáng kể. Đèn LED-UV tiêu thụ điện thấp hơn 60-70% so với đèn UV thủy ngân trong hệ thống sấy. Chi phí điện giảm mạnh giúp doanh nghiệp tiết kiệm vận hành dài hạn.

Thứ ba, thân thiện với môi trường. Hệ mực UV là hệ rắn cao 90-100%, gần như không chứa dung môi bay hơi. Điều này giúp giảm phát thải VOC so với sơn dung môi cho gỗ, đáp ứng yêu cầu môi trường ngày càng nghiêm ngặt.

Thứ tư, tuổi thọ đèn cao. Đèn LED-UV bền gấp 10-20 lần đèn thủy ngân truyền thống, thường đạt 15.000-20.000 giờ hoạt động. Việc này giảm chi phí thay thế và thời gian dừng máy trong dây chuyền sản xuất.

Thứ năm, tiết kiệm không gian nhà xưởng. Buồng sấy UV ngắn và nhỏ gọn hơn lò sấy nhiệt không liên tục, giúp giảm 30-40% diện tích nhà xưởng hoặc chiều dài dây chuyền sấy.

In UV trên gỗ có độ bền như thế nào?

In UV trên gỗ đạt độ bền màu 5-10 năm ngoài trời khi thi công đúng tiêu chuẩn. Mực UV sau khi đóng rắn tạo liên kết hóa học chắc chắn với bề mặt, giúp chống nước và chống phai màu tốt.

Độ bền phụ thuộc vào bốn yếu tố chính. Thứ nhất là loại mực hoặc sơn UV có chất ổn định tia UV hay không. Thứ hai là quá trình xử lý bề mặt gỗ trước khi in như chà nhám, làm sạch bụi. Thứ ba là lớp phủ bảo vệ topcoat phía trên giúp tăng khả năng chống tia UV. Thứ tư là điều kiện môi trường như nắng, mưa, độ ẩm ảnh hưởng đến tốc độ phai màu.

Xu hướng hiện nay là kết hợp máy in UV phẳng với sơn phủ UV LED trong cùng dây chuyền. Phương pháp này vừa in đồ họa độ phân giải cao, vừa tạo hiệu ứng bề mặt bóng, mờ hoặc nổi 3D trên gỗ công nghiệp và gỗ tự nhiên.

So sánh in UV và sơn dung môi trên gỗ

Tiêu chí	In/sơn UV	Sơn dung môi truyền thống
Thời gian đóng rắn	2-3 giây	5-15 phút hoặc lâu hơn
Tiêu thụ điện năng	Thấp (LED-UV tiết kiệm 60-70%)	Cao (lò sấy nhiệt)
Phát thải VOC	Gần như 0% (hệ rắn cao 90-100%)	Cao (dung môi bay hơi)
Diện tích nhà xưởng	Nhỏ gọn (giảm 30-40%)	Cần lò sấy lớn
Tuổi thọ nguồn sáng	15.000-20.000 giờ	Không áp dụng
Chi phí đầu tư ban đầu	Cao hơn	Thấp hơn
Độ bền sản phẩm	5-10 năm ngoài trời	3-7 năm tùy loại sơn

Nguồn: RadTech, US EPA, EuPIA

Sự khác biệt lớn nhất nằm ở tốc độ và tác động môi trường. In UV đóng rắn tức thì giúp tăng năng suất rõ rệt, trong khi sơn dung môi cần thời gian chờ khô dài. Về môi trường, hệ UV gần như không phát thải VOC nên phù hợp với xu hướng sản xuất xanh hiện nay.

Chi phí đầu tư ban đầu cho thiết bị UV cao hơn, nhưng tiết kiệm vận hành dài hạn nhờ giảm điện năng và chi phí bảo trì. Doanh nghiệp cần cân nhắc quy mô sản xuất và khả năng tài chính để chọn phương pháp phù hợp.

In UV trên gỗ ứng dụng trong lĩnh vực nào?

Quảng cáo và biển hiệu: Bảng hiệu gỗ, standee gỗ, tranh trang trí quán café, bảng menu nhà hàng. In UV phẳng cho độ phân giải 720-1440 DPI giúp hiển thị hình ảnh và chữ rõ nét. (Tham khảo thêm chuẩn độ phân giải DPI cho từng sản phẩm.)

Nội thất và trang trí: Tủ bếp, tấm ốp tường, cửa gỗ, sàn gỗ công nghiệp, bàn ghế. Công nghệ in UV cho phép tạo họa tiết và màu sắc đa dạng trên bề mặt gỗ mà không cần khuôn mẫu.

Bao bì cao cấp: Hộp rượu gỗ, hộp trà, hộp quà tặng doanh nghiệp, hộp đựng trang sức. Lớp in UV tạo bề mặt bóng hoặc mờ sang trọng, tăng giá trị sản phẩm.

Đồ thủ công mỹ nghệ: Khung ảnh gỗ, hộp quà tặng, đồ decor nội thất, tranh gỗ nghệ thuật. Khả năng in từng sản phẩm riêng lẻ giúp tạo sản phẩm độc đáo theo yêu cầu.

Tại INUV247, chúng tôi nhận thấy nhu cầu in UV trên gỗ tăng mạnh trong phân khúc nội thất và quà tặng cao cấp. Khách hàng thường đặt in từ 1-10 sản phẩm với thiết kế riêng, phù hợp với lợi thế sản xuất linh hoạt của công nghệ UV.

Quy trình in UV trên gỗ gồm những bước nào?

Bước 1: Chuẩn bị bề mặt gỗ

Chà nhám nhẹ bề mặt để tăng độ bám dính, sau đó làm sạch bụi bằng khí nén hoặc vải mềm. Gỗ cần có độ ẩm dưới 12% để tránh cong vênh sau khi in.

Bước 2: Phủ lớp lót nếu cần

Gỗ tự nhiên có dầu hoặc nhựa tự nhiên nên phủ lớp primer trước khi in để tăng độ bám dính. Gỗ công nghiệp như MDF, HDF thường không cần lớp lót.

Bước 3: In hoặc phủ mực UV

Đặt gỗ lên bàn máy in UV flatbed hoặc đưa vào dây chuyền phủ tự động. Máy phun mực UV lên bề mặt theo thiết kế đã lập trình. (Bạn có thể xem thêm máy in UV hoạt động theo từng bước.)

Bước 4: Chiếu tia UV đóng rắn

Ngay sau khi phun mực, đèn UV hoặc LED-UV chiếu vào làm mực đóng rắn trong 2-3 giây. Quá trình này diễn ra liên tục trên dây chuyền.

Bước 5: Kiểm tra chất lượng và hoàn thiện

Kiểm tra độ bám dính bằng test băng dính, kiểm tra màu sắc so với mẫu, xem bề mặt có khuyết tật không. Nếu cần, phủ thêm lớp topcoat bảo vệ.

Chi phí in UV trên gỗ khoảng bao nhiêu?

Chi phí máy in UV flatbed khổ nhỏ 60 x 90cm khoảng 200-300 triệu đồng. Máy khổ lớn 2,5 x 1,3m có thêm tính năng in nổi 3D có giá 600-800 triệu đồng. Dây chuyền sơn UV công nghiệp quy mô lớn cho nhà máy gỗ có giá 1-5 tỷ đồng tùy công suất.

Chi phí vận hành gồm ba khoản chính. Mực UV có giá 800.000-1.500.000 đồng/lít tùy chất lượng và nhà sản xuất. Điện năng tiết kiệm 60-70% so với sơn dung môi nhờ đèn LED-UV hiệu suất cao. Bảo trì đèn LED-UV thấp vì tuổi thọ đạt 15.000-20.000 giờ.

Chi phí gia công nếu thuê dịch vụ bên ngoài khoảng 150.000-500.000 đồng/m² tùy độ phức tạp thiết kế. In đồ họa nhiều màu và có hiệu ứng nổi 3D có giá cao hơn in đơn giản. Số lượng càng lớn, đơn giá càng giảm.

Lưu ý quan trọng khi in UV trên gỗ

Xử lý bề mặt đúng cách. Gỗ phải sạch, khô với độ ẩm dưới 12%, chà nhám vừa phải để tăng độ bám dính. Bề mặt có bụi hoặc dầu mỡ sẽ làm mực không bám chắc và dễ bong tróc.

Chọn mực hoặc sơn UV phù hợp. Sản phẩm dùng ngoài trời cần mực có chất ổn định UV để chống phai màu. Mực phải tương thích với loại gỗ, đặc biệt gỗ tự nhiên có dầu cần loại mực chuyên dụng. (Xem thêm các chất liệu in UV phổ biến để chọn cấu hình phù hợp.)

Kiểm soát công suất đèn UV. Công suất đèn phải đủ để đóng rắn hoàn toàn mực nhưng không quá cao. Chiếu UV quá mạnh có thể làm gỗ ố vàng hoặc mực bị cứng quá mức, dễ nứt.

Thông gió và an toàn lao động. Tia UV có hại cho mắt và da, cần có vách ngăn hoặc màn che chắn khu vực chiếu UV. Phòng sản xuất cần thông gió tốt để thoát khí phát sinh trong quá trình đóng rắn.

Tuân thủ tiêu chuẩn ngành. Áp dụng tiêu chuẩn ISO 2846 về đặc tính mực in và hướng dẫn an toàn của EuPIA về kiểm soát chiếu xạ UV. Yêu cầu môi trường và an toàn lao động thúc đẩy thay thế sơn dung môi bằng UV rắn cao và LED-UV.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn tham khảo

Tiêu chuẩn và quy định

• ISO 2846 – Tiêu chuẩn quốc tế về đặc tính màu và chất lượng mực in
• ISO 4892-3:2016 – Phương pháp đánh giá lão hóa do tia UV trong phòng thí nghiệm
• ISO 16474-3 – Tiêu chuẩn cho sơn và vecni về phơi sáng dưới nguồn UV
• US EPA – Đánh giá hệ phủ UV giảm phát thải VOC so với sơn dung môi

Hiệp hội ngành

• European Printing Ink Association (EuPIA) – Hướng dẫn an toàn cho mực UV và kiểm soát chiếu xạ
• RadTech – Hiệp hội công nghệ UV/EB về hiệu quả năng lượng và ứng dụng UV trong ngành gỗ
• ASTM G154 – Tiêu chuẩn thử nghiệm độ bền UV cho vật liệu

Nghiên cứu thị trường

• Mordor Intelligence (2024) – Báo cáo thị trường in UV toàn cầu